Resocjalizacja: wychowanie i psychokorekcja nieletnich niedostosowanych społecznie

Resocjalizacja: wychowanie i psychokorekcja nieletnich niedostosowanych społecznie

Podtytuł: 978-83-7850-371-2
ISBN:
28,00 zł

W książce autor chce pokazać Czytelnikom możliwości wykorzystania w pracy resocjalizacyjnej empatii, autorytetu, asertywności, sposoby motywowania wychowanków oraz rozwiązywania problemów. Oddana do ich rąk książka opisuje między innymi, jak kształtować prospołeczne umiejętności u nieletnich niedostosowanych społecznie. Uwzględnia wiele technik i umiejętności psychokorekcyjnych, takie jak: aktywne słuchanie, odzwierciedlanie, rozmowy motywacyjne czy praca zorientowana na rozwiązanie problemu.

Ilość

W pracy resocjalizacyjnej pedagog nie tylko posługuje się posiadaną wiedzą i zdobytymi kompetencjami, lecz także wyciska na podopiecznym piętno własnej osobowości i stylu funkcjonowania, żeby pomóc mu zmienić swoje życie. Zadaniem wychowawcy jest dopasowanie posiadanej wiedzy i wykorzystywanych technik pracy z osobowością własną i podopiecznego. W niniejszej książce omówiono głównie kluczowe umiejętności i techniki stosowane w pracy resocjalizacyjnej z nieletnimi.

Opisane umiejętności mogą być wykorzystywane zarówno w warunkach środowiska otwartego, placówkach resocjalizacyjnych pobytu dziennego, jak i ośrodkach całodobowych. Przedstawiona propozycja jest wynikiem przemyśleń i doświadczeń autora zdobytych w pracy z dziećmi i młodzieżą. Autor uważa, iż teorie poznawczo-behawioralne są godne uwagi w pedagogice resocjalizacyjnej. Wskazują na nieadekwatne treści poznawcze osób niedostosowanych społecznie, zalecają określone strategie zaradcze oraz uczą specyficznych sposobów rozwiązywania problemów wykorzystując instrukcje, modelowanie, ukierunkowane ćwiczenia i informacje zwrotne.

Dla pełniejszego zilustrowania problemu oraz ze względu na poruszany obszar i cel opracowania w książce zostały podane przykłady zaczerpnięte z doświadczenia zawodowego autora.

W książce autor chce pokazać Czytelnikom możliwości wykorzystania w pracy resocjalizacyjnej empatii, autorytetu, asertywności, sposoby motywowania wychowanków oraz rozwiązywania problemów. Oddana do ich rąk książka opisuje między innymi, jak kształtować prospołeczne umiejętności u nieletnich niedostosowanych społecznie. Uwzględnia wiele technik i umiejętności psychokorekcyjnych, takie jak: aktywne słuchanie, odzwierciedlanie, rozmowy motywacyjne czy praca zorientowana na rozwiązanie problemu.

Zdolność do kształtowania prospołecznych umiejętności u nieletnich niedostosowanych społecznie jest jedną z kluczowych kompetencji pedagoga resocjalizacyjnego, która determinuje efektywność podejmowanych przez niego oddziaływań. Im więcej będzie się o tym mówiło, pisało i uczyło, tym większe korzyści będą odnosiły osoby niedostosowane społecznie, praktycy oraz społeczeństwo.

Książka ta będzie pomocna zarówno dla teoretyków, jak i praktyków. Ponieważ uwzględnia zarówno teoretyczny, jak i praktyczny aspekt resocjalizacji, jest ona skierowana do szerokiego grona odbiorców. Polecamy studentom, badaczom, pedagogom resocjalizacyjnym, psychologom i socjologom zainteresowanym tą tematyką. Dla badaczy może być inspiracją do rozwijania teorii i prowadzenia studiów nad skutecznością interwencji psychokorekcyjnych, a dla praktyków – do pewnych rozważań porządkujących ich warsztat pracy. Książka jest zaadresowana przede wszystkim do tych osób, które chcą rozwijać swoje umiejętności wychowawcze potrzebne w pracy z osobami niedostosowanymi społecznie.

Opora Robert
978-83-7850-371-2

Opora Robert

adiunkt w Zakładzie Patologii Społecznej i Resocjalizacji Uniwersytetu Gdańskiego, kierownik Katedry Psychologii i Patologii Społecznej w Gdańskiej Wyższej Szkole Humanistycznej. Jego dorobek naukowy dotyczy niedostosowania społecznego dzieci i młodzieży, pracy terapeutycznej z dorosłymi osobami oraz personelu pracującego z osobami niedostosowanymi społecznie.

Obecnie koncentruje się na zjawisku odporności psychicznej oraz czynnikach powstrzymujących przed powrotem do przestępczości. Uczestniczył w zagranicznych stażach naukowych oraz prowadził zajęcia na Uniwersytecie w Bremie. Swoją praktykę realizuje w obszarze pracy z dziećmi i młodzieżą, osobami uzależnionymi i uwikłanymi w przemoc domową.

Opublikował książki: Rola sędziów i kuratorów sądowych w resocjalizacji nieletnich (Gdańsk 2006) oraz Ewolucja niedostosowania społecznego jako rezultat zmian w zakresie odporności psychicznej i zniekształceń poznawczych (Gdańsk 2009).

Wprowadzenie  

Rozdział 1

Zastosowanie teorii poznawczo-behawioralnych w pracy resocjalizacyjnej

Rozdział 2

Skuteczność interwencji resocjalizacyjnych

Rozdział 3

Znaczenie relacji wychowawczej w pracy pedagoga resocjalizacyjnego

3.1. Relacja wychowawcza w resocjalizacji nieletnich  

3.2. Aspekty relacji wychowawczej  

3.3. Specyfika relacji wychowawczej w zależności od etapu pracy z nieletnim  

Rozdział 4

Złożoność prospołecznego modelowania

4.1. Podnoszenie poziomu uspołecznienia  

4.2. Reakcja wychowawcy na postępowanie podopiecznego i modelowanie zachowań prospołecznych  

Rozdział 5

Rozpoczęcie pracy resocjalizacyjnej

5.1. Pierwszy kontakt  

5.2. Kontrakt między wychowawcą a nieletnim  

Rozdział 6

Motywowanie podopiecznych

6.1. Dlaczego ludzie się zmieniają?  

6.2. Kształtowanie motywacji  

6.3. Zasady motywowania podopiecznego  

6.3.1. Wyrażanie empatii  

6.3.2. Konfrontacja  

6.3.3. Unikanie wchodzenia w spór  

6.3.4. Pokonywanie oporu  

6.3.5. Kształtowanie poczucia własnej skuteczności  

6.4. Podstawowe umiejętności niezbędne do pracy nad motywacją podopiecznego  

6.4.1. Afirmacja  

6.4.2. Aktywne słuchanie  

6.4.3. Stosowanie otwartych pytań  

6.4.4. Podsumowywanie i słuchanie z odzwierciedleniem  

6.4.5. Formułowanie celów  

6.4.6. Nagradzanie  

Rozdział 7

Cechy skutecznego wychowawcy

7.1. Wiarygodność  

7.2. Zaufanie  

7.3. Zaangażowanie  

7.4. Optymizm pedagogiczny  

7.5. Konsekwencja  

7.6. Cierpliwość  

7.7. Poczucie humoru i zabawa  

7.8. Kreatywność i elastyczność  

7.9. Energia  

Rozdział 8

Umiejętności diagnostyczne i psychokorekcyjne

8.1. Obserwacja  

8.1.1. Obserwacja przekazu niewerbalnego  

8.1.2. Obserwacja ekspresji werbalnej  

8.1.3. Obserwacja związku między zachowaniem werbalnym i niewerbalnym  

8.1.4. Obserwacja osobistych reakcji  

8.2. Wywiad  

8.3. Zadawanie pytań  

8.4. Dobór słów, formułowanie instrukcji, poleceń i myśli 

8.5. Strukturyzowanie działań resocjalizacyjnych  

8.6. Techniki skoncentrowane na rozwiązaniu problemu  

8.7. Poszukiwanie mocnych stron  

8.8. Kwestionowanie zasadności przekonań  

8.9. Weryfikowanie oczekiwań  

8.10. Interpretacja  

8.11. Doradzanie  

8.12. Odsłanianie się  

8.13. Ustalanie granic psychologicznych  

8.14. Kontrolowanie bodźców  

8.15. Treningi umiejętności społecznych  

8.16. Zwiększanie tolerancji na dyskomfort psychiczny  

8.17. Komunikat „ja”  

8.18. Prewencyjny komunikat „ja”  

8.19. Informacje zwrotne  

8.20. Metafory  

8.21. Techniki relaksacyjne 

8.22. Zadania domowe  

Rozdział 9

Zakończenie pracy z podopiecznym

Bibliografia  

Książka dr Roberta Opory (…) wypełnia od dawna widoczną lukę w literaturze w obszarze resocjalizacji nieletnich niedostosowanych społecznie. Dotyczy ona warsztatu pracy wychowawcy (pedagoga) resocjalizacyjnego. Jest pewnego rodzaju wademekum postępowania psychokorekcyjnego a sposób prezentacji zawartych w niej treści zdecydowanie wzmacnia przekonanie o możliwości i słuszności podejmowania oddziaływań resocjalizacyjnych wobec nieletnich. W swoim opracowaniu, w części pokazującej teoretyczne podstawy procesu resocjalizacji, Autor bardzo słusznie osadził swoje rozumowanie na psychologicznej koncepcji kognitywno-behawioralnej. Uczynił to za wieloma autorami zachodnimi oraz za K. Pospiszylem, który przeniósł ją na „resocjalizacyjny grunt polski”. Obecnie jest to najbardziej przydatna koncepcja teoretyczna, pozwalająca wyjaśniać zarówno społeczne uwarunkowania niedostosowania społecznego jak i, co niezwykle ważne, mechanizm procesu psychokorekcyjnego (…) R. Opora podejmuje w rozdziale 2 niezwykle ważne z punktu widzenia resocjalizacyjnego zagadnienie skuteczności tego procesu. Przyjęcie przez wychowawców resocjalizacyjnych optymistycznego lub pesymistycznego stanowiska w tej sprawie ma bowiem wpływ na jakość, sensowność i skuteczność ich oddziaływania korekcyjnego. (…)

W treści książki znajdują się nie tylko zasady i sugestie dotyczące sposobów postępowania resocjalizacyjnego, ale także wnioski wypływające z Jego osobistych doświadczeń w zakresie psychokorekcja nieletnich niedostosowanych społecznie. Fakt ten bardzo podnosi wartość tej interesującej książki. Obserwując praktykę resocjalizacyjną, na przykład w niektórych zakładach dla nieletnich, nie trudno zauważyć, iż wielu wychowawców nie przywiązuje należytej wagi do jakości relacji wychowawczej z swoimi wychowankami, co ujemnie wpływa zarówno na sam proces korekcyjny jak i, co oczywiste, na jego skuteczność. R. Opora dokładnie opisał tę kwestię i podkreślił jej znaczenie w procesie resocjalizacyjnym (rozdz. 3).

W rozdziale 4 Autor przedstawił w sposób czytelny ważne zagadnienie jakim jest złożoność prospołecznego modelowania. Zwrócił uwagę na reakcje wychowawcy na rozmaite zachowania wychowanków. Generalnie w całej pracy zauważa się bardzo słuszne myślenie Autora o zależności przebiegu procesu wychowawczego od stanu relacji między wychowawcą a niedostosowanym społecznie nieletnim wychowankiem. Stanowisko to przeciwstawia się lekceważeniu tego zagadnienia przez niektórych praktyków, podchodzących do resocjalizacji swoich podopiecznych mechanicznie, co naturalnie wpływa ujemnie na skuteczność wysiłków korekcyjnych.

Za bardzo wartościowe uznaję kolejne rozdziały książki, ze względu na to, że dotyczą one warsztatu pedagoga (wychowawcy) resocjalizacyjnego. Należy podkreślić, iż obserwując praktykę wychowania resocjalizacyjnego, kwestia warsztatu pedagoga korekcyjnego, choć niezwykle ważna, nie zawsze jest w sposób wystarczający opanowana. Wskazuje na to również moja praktyka penitencjarna w odniesieniu do młodocianych.[…]

Książka dr Roberta Opory jest opracowaniem dojrzałym, merytorycznie poprawnym, napisanym czytelnie, poruszającym bardzo ważne zagadnienia pracy psychokorekcyjnej z osobami niedostosowanymi społecznie. Stanowi ona dobry materiał, przy pomocy którego praktycy resocjalizacji mogą się doskonalić zawodowo, pobudza do przemyśleń zarówno teoretycznych jak i w obszarze niezwykle skomplikowanej praktyki.

prof. dr hab. Henryk Machel

Nowa rejestracja konta

Posiadasz już konto?
Zaloguj się zamiast tego Lub Zresetuj hasło