• Obniżka
Rozwój kwalifikacji naukowych nauczycieli akademickich nauk technicznych

Rozwój kwalifikacji naukowych nauczycieli akademickich nauk technicznych

ISBN: 978-83-7850-047-6
48,00 zł
30,00 zł Zniżka 18,00 zł

Książka adresowana jest do doktorantów, habilitantów i doktorów habilitowanych przygotowujących się do uzyskiwania kwalifikacji koniecznych do pełnienia funkcji profesora jako nauczyciela i wychowawcy przyszłych naukowców.

Wersja książki
Ilość

Głównym przedmiotem książki jest opis procesu zdobywania odpowiednich kwalifikacji i kompetencji naukowych związanych z uzyskiwaniem stopni i tytułów naukowych: doktora, doktora habilitowanego i profesora. W związku z tym podkreślono kluczową rolę nauczyciela pracy naukowej i wychowawcy naukowców oraz nieocenione znaczenie specjalistycznych seminariów naukowych, warunkujących prawidłowy przebieg omawianych procesów.

Omówiono także cele i warunki uzyskiwania stopni i tytułów naukowych, układy ról osób biorących w tym udział, wybrane zagadnienia naukoznawstwa i metod nauk technicznych oraz zasady publikowania uzyskanych wyników prac naukowych.

Książka adresowana jest do doktorantów, habilitantów i doktorów habilitowanych przygotowujących się do uzyskiwania kwalifikacji koniecznych do pełnienia funkcji profesora jako nauczyciela i wychowawcy przyszłych naukowców.

Opis

Książka elektroniczna - E-book
EPUB
Książka papierowa
oprawa miękka

Specyficzne kody

isbn
978-83-7850-047-6

Grabarczyk Czesław

Notka biograficzna w przygotowaniu.

Oficyna Wydawnicza "Impuls"

Autor

Grabarczyk Czesław

ISBN druk

978-83-7850-047-6

ISBN e-book

978-83-7850-130-5

Objętość

404 stron

Wydanie

I, 2012

Format

B5 (160x235)

Oprawamiękka, klejona

Wprowadzenie 

Rozdział 1. Uczelnie akademickie

1. Wprowadzenie    

2. Koncepcja uczelni akademickich    

3. Koncepcja politechnik 

4. Charakterystyka kształcenia akademickiego 

5. Charakterystyka procesu wychowania   

6. Granice specjalizacji w procesie kształcenia akademickiego 

7. Konieczność działalności badawczej nauczycieli akademickich    

8. Wzajemne uwarunkowania pracy dydaktycznej i naukowo-badawczej 

9. Model nauczyciela akademickiego 

Bibliografia 

Załącznik 1. Wielka Karta Uniwersytetów Europejskich

   

Rozdział 2. Proinnowacyjne kształcenie inżynierów

1. Wprowadzenie   

2. Wyzwania współczesnej cywilizacji europejskiej 

3. Współczesne znaczenie pojęć „technika” i „inżynier”   

4. Cechy charakterologiczne i intelektualne twórczych inżynierów 

5. Charakterystyka współczesnej działalności inżynierów 

6. Społeczne uwarunkowania pracy inżynierów   

7. Etyczne aspekty zawodu inżyniera 

8. Rodzaje intelektualnej działalności inżynierów 

9. Warunki pobudzania aktywności innowacyjnej    

10. Warunki rozwijania kwalifikacji 

11. Aktualizacja wiedzy jako niezbędny warunek twórczości technicznej 

12. Cele i formy kształcenia ustawicznego 

13. Cechy wynalazku   

14. Zasady wartościowania wynalazków 

15. Klasyfikacja inżynierów   

16. Uwagi i wnioski końcowe 

Bibliografia 

Załącznik 1. Zasady etycznego postępowania inżynierów i techników   

Załącznik 2. Polskie określenie pojęcia „inżynier” sprzed 350 lat 

Rozdział 3. Pracownicy naukowi

1. Definicja pojęcia „pracownik nauki” i jego funkcje 

2. Ewolucja pojęcia „naukowiec” 

3. Podział pracowników nauki   

4. Klasyfikacja naukowców 

5. Ochrona nauki przed skutkami działalności pseudonaukowców   

6. Cechy osobowości kandydatów do pracy naukowej 

7. Kryteria oceny pracowników naukowych 

8. Wychowywanie kadr naukowych   

9. Formy kształcenia i podnoszenia kwalifikacji 

10. Warunki uzyskiwania kwalifikacji naukowych   

11. Instytucjonalne uwarunkowania kształcenia kadr naukowych 

12. Zagadnienia rekrutacji i selekcji pracowników nauki 

13. Zasady działania specjalistycznego zespołu naukowego   

14. Zasady programowania indywidualnego rozwoju naukowego 

15. Dynamika rozwoju osobowości 

Bibliografia 

Rozdział 4. Nauka i wiedza naukowa

1. Nauka jako proces poznawczy 

2. Przegląd znaczeń terminu „nauka” 

3. Funkcje nauki – rola i znaczenie 

4. Wiedza naukowa i kryteria naukowości 

5. Klasyfikacja nauk 

6. Technika, technologia i nauki techniczne 

7. Charakterystyka rozwoju nauk technicznych 

8. Kształcące i wychowawcze aspekty pracy badawczej 

Bibliografia 

Rozdział 5. Metody nauk technicznych

1. Wprowadzenie 

2. Pojęcia podstawowe   

3. Rodzaje działalności naukowej 

4. Ogólne określenie przedmiotu badań nauk technicznych 

5. Opis faz cyklu działalności badawczo-rozwojowej 

6. Model metodologiczny rozwiązywania problemów naukowych 

7. Obserwacja naukowa 

8. Eksperyment naukowy 

9. Pomiary naukowe 

10. Hipotezy naukowe   

11. Warunki uznania rozwiązania problemu naukowego 

12. Kryteria naukowości pracy badawczej   

Bibliografia 

Rozdział 6. Modele w naukach technicznych

1. Wprowadzenie 

2. Ogólne pojęcie modelu 

3. Modele nominalne i realne   

4. Ogólna klasyfikacja modeli naukowych   

5. Budowa modeli naukowych 

6. Cechy modeli naukowych 

7. Wymagania prostoty i adekwatności 

8. Procedura budowania modelu fizycznego 

9. Budowa modeli matematycznych 

10. Klasyfikacja modeli matematycznych 

11. Etapy badań modelowych 

12. Cykl badawczy modelowania matematycznego 

13. Poznawcze i kształcące znaczenie modeli naukowych 

14. Uwagi i wnioski końcowe 

Bibliografia 

Rozdział 7. Ewolucja koncepcji stopni i tytułów naukowych

1. Geneza stopni i tytułów naukowych 

2. Układy stopni i tytułów naukowych 

3. Ewolucja regulacji prawnych 

4. Stopnie i tytuł naukowy przed ostatnią reformą 

5. Geneza i założenia ostatniej reformy 

6. Postanowienia reformy z 2011 roku 

7. Uwagi i wnioski końcowe 

Bibliografia   

Rozdział 8. Proces doktoryzowania

1. Ogólne założenia 

2. Ogólne cele doktoryzowania 

3. Społeczny charakter procesu uzyskiwania doktoratu 

4. Układy ról w procesie doktoryzowania 

5. Kształtowanie cech osobowości pracownika naukowego 

6. Czynniki wpływające na poziom doktoratów 

7. Studia doktoranckie   

8. Zalecany rodzaj oraz zakres tematyki rozpraw doktorskich 

9. Wybór tematyki i programu rozpraw doktorskich 

10. Ogólne zalecenia opracowywania rozpraw doktorskich 

11. Promotor – jego rola i obowiązki 

12. Recenzje i recenzenci 

13. Egzaminy doktorskie   

14. Publiczna obrona rozprawy doktorskiej 

15. Promocja doktorska 

16. Publikowanie rozprawy doktorskiej oraz kwestia współautorstwa 

Bibliografia   

Rozdział 9. Proces habilitowania

1. Wprowadzenie   

2. Przyczyny niskiej sprawności uzyskiwania habilitacji przed reformą 

3. Ogólne założenia i cele habilitowania 

4. Różnice między rozprawą doktorską a dysertacją habilitacyjną 

5. Ogólne wymagania dotyczące dysertacji habilitacyjnych 

6. Zagadnienia określania dyscypliny naukowej habilitacji 

7. Warunki dysertacji habilitacyjnych   

8. Dysertacje związane z osiągnięciami technicznymi 

9. Zespołowe dysertacje doktorskie i habilitacyjne 

10. Ogólne zalecenia opracowywania dysertacji habilitacyjnych 

11. Recenzje w postępowaniu habilitacyjnym 

12. Kolokwium habilitacyjne 

13. Wykład habilitacyjny 

14. Wnioski i uwagi końcowe 

Bibliografia 

Rozdział 10. Proces uzyskiwania kwalifikacji profesora

1. Wprowadzenie 

2. Profesor i jego rola w zakresie kształcenia kadr naukowych   

3. Szkoła naukowa i jej rola 

4. Autorytet naukowy i jego znaczenie 

5. Warunki uzyskiwania tytułu profesora 

6. Przyczyny niskiej sprawności uzyskiwania stopni i tytułu naukowego 

7. Uwagi uzupełniające 

Bibliografia 

Rozdział 11. Zgromadzenia i dyskusje naukowe

1. Wprowadzenie 

2. Rodzaje zgromadzeń naukowych 

3. Przegląd celów konferencji naukowych 

4. Rola dyskusji w działalności naukowej 

5. Podstawy logiczne dyskusji

6. Zasady wygłaszania referatów 

7. Zasady uczestniczenia w dyskusji naukowej 

8. Rola przewodniczącego obrad 

Bibliografia 

Rozdział 12. Zasady redagowania publikacji naukowych

1. Rola publikacji naukowych w procesie badawczym 

2. Klasyfikacja publikacji naukowych 

3. Role czasopism naukowych 

4. Ogólne zasady pisarstwa naukowego   

5. Styl tekstów naukowych 

6. Zasady budowy akapitu 

7. Wprowadzenie do terminologii 

8. Rola i zalecany przedmiot wprowadzenia do publikacji 

9. Ogólne zasady redagowania prac teoretycznych 

10. Rodzaje równań fizycznych 

11. Symbolika wielkości fizycznych i technicznych 

12. Redagowanie schematów blokowych algorytmów obliczeń   

13. Ogólne zasady redagowania publikacji eksperymentalnych   

14. Redagowanie wykresów 

15. Wzory empiryczne 

16. Zasady redagowania wniosków i uwag końcowych 

17. Zasady doboru bibliografii 

18. Zasady redagowania streszczeń autorskich 

19. Zasady redagowania tytułu publikacji 

20. Kwestie autorstwa publikacji 

21. Zagadnienia podziękowań autora 

22. Problematyka redagowania podręczników akademickich 

Bibliografia 

Załącznik 1. Podstawowe symbole matematyczne   

Załącznik 2. Zestawienie ważniejszych symboli mechaniki płynów w zakresie przepływów jednowymiarowych 

Skorowidz rzeczowy 

Wprowadzenie


Książka adresowana jest przede wszystkim do doktorantów i habilitantów w zakresie nauk technicznych jako pomoc w programowaniu formacyjnej pracy samokształceniowej, której celem jest kształtowanie i rozwój osobowości dojrzałego pracownika nauki i nauczyciela akademickiego, przez stopniowe uzyskiwanie odpowiednich kwalifikacji intelektualnych, metodycznych i merytorycznych w zakresie określonej dyscypliny naukowej.

W związku z tym węzłową rolę odgrywają rozdziały 8 i 9. W rozdziałach tych uzyskiwanie stopni naukowych przedstawiono jako złożony proces edukacji naukowej z ściśle określonymi celami, które muszą spełnić określone warunki. Omówiono społeczny charakter uzyskiwania doktoratu i habilitacji, z uwzględnieniem ról indywidualnych (doktorant lub habilitant, promotor lub kierownik naukowy, kierownik specjalistycznego seminarium naukowego, recenzenci) i zbiorowych (gremia przeprowadzające postępowanie doktorskie lub habilitacyjne), oraz inne czynniki wpływające na poziom i tempo uzyskiwania wymaganych kwalifikacji. Przyjęto założenie, że celem nadrzędnym procesu doktoryzowania i habilitowania nie jest przygotowanie odpowiedniej rozprawy lub uzyskanie stopnia naukowego, lecz uzyskanie kwalifikacji dojrzałego naukowca i nauczyciela akademickiego, natomiast rozprawa jest środkiem służącym do wykazania osiągnięcia tych kwalifikacji, a stopień naukowy potwierdzeniem posiadania odpowiednich kwalifikacji.

Kolejnym, nadzwyczaj doniosłym etapem rozwoju intelektualnego i naukowego jest okres dalszego podnoszenia kwalifikacji, wymaganych do uzyskiwania tytułu naukowego profesora. Wśród nauczycieli akademickich kluczową rolę spełnia profesor, gdyż od jego kwalifikacji, kompetencji i postawy zależy rozwój naukowy doktorantów i habilitantów; to on powinien być nauczycielem pracy naukowej i strażnikiem utrzymywania odpowiednich standardów pracy naukowej, głównie przez kierowanie pracami specjalistycznego seminarium naukowego w zakresie określonej dyscypliny naukowej. Warunkiem prawidłowego rozwoju naukowego doktorantów i habilitantów jest możliwość uczestniczenia w pracach specjalistycznego seminarium naukowego, kierowanego przez wybitnego NAUCZYCIELA-MISTRZA pracy naukowej. Najczęściej profesor bywa promotorem, recenzentem i opiniodawcą awansów naukowych. Dlatego okres po uzyskaniu habilitacji wymaga wnikliwie przemyślanego programu i metod dalszego podnoszenia kwalifikacji intelektualnych i naukowych, które są konieczne do spełniania nadzwyczaj odpowiedzialnej społecznej i naukowej roli profesora. Wprowadzeniem do tej problematyki jest rozdział 10. Uzyskiwanie tytułu profesora w wieku przedemerytalnym nie ma żadnego społecznego ­znaczenia.

Przygotowanie wznowienia książki zostało poprzedzone ukazaniem się znowelizowanej Ustawy o stopniach i tytule naukowym, której geneza i założenia oraz postanowienia zostały przedstawione w rozdziale 7. Najbardziej dyskusyjne zmiany dotyczą wymagań uzyskiwania habilitacji jako rzekomej bariery uzyskiwania awansów naukowych. Przygotowaniu tej ustawy towarzyszyła dyskusja społeczna, podczas której – nie po raz pierwszy – wystąpiły silne tendencje do likwidacji wymogu uzyskiwania habilitacji do awansów naukowych, a nawet likwidacji tytułu naukowego profesora, pozostawiając tylko stanowisko profesora. Zwolennicy takich zmian wykazywali brak zrozumienia celu i sensu procesu habilitowania oraz procesu uzyskiwania kwalifikacji koniecznych do uzyskiwania tytułu naukowego. Argumentowanie zasadności tych tendencji trudnościami w uzyskiwaniu awansów naukowych w niektórych dyscyplinach nauk technicznych jest błędne, gdyż rzeczywiste przyczyny w tym zakresie powodowane są rekrutacją kandydatów bez odpowiednich uzdolnień do twórczej pracy naukowej oraz brakiem profesorów z kwalifikacjami NAUCZYCIELI i MISTRZÓW pracy naukowej. Intensyfikacja procesu stopniowego uzyskiwania odpowiednich kwalifikacji i kompetencji naukowych wymaga bowiem najwyższych i specyficznych metod edukacji akademickiej.

W związku z tym należy zauważyć, że w świecie – także w Unii Europejskiej – istnieje kilka systemów stopni i tytułów naukowych oraz zasad awansowania pracowników nauki i nauczycieli akademickich. Każdy z nich cechuje się zarówno swoistymi zaletami, jak i wadami. Natomiast wszystkie mają wspólne cele nadrzędne, dotyczące stopniowego uzyskiwania odpowiednich finalnych kwalifikacji i kompetencji naukowych. W każdym systemie warunkiem osiągania zakładanych celów nadrzędnych jest konsekwentne realizowanie strategii określonego systemu i sumienne przestrzeganie odpowiednich warunków zakładanych dla kolejnych etapów edukacji naukowej. Dlatego wyrażam przekonanie, że skłonności do stałego wzniecania w Polsce debat społecznych na temat zasadności utrzymywania procesu habilitacji jako drugiego etapu stopniowego uzyskiwania kwalifikacji i kompetencji naukowych wynikają z nieporozumień.

Rozdziały 4, 5 i 6 poświęcone są wybranym zagadnieniom naukoznawstwa i metodom postępowania naukowego. Przedstawiam w nich podstawowe pojęcia dotyczące nauki i wiedzy naukowej, klasyfikacji nauk i badań naukowych oraz omówiono elementy metodologiczne modelu rozwiązywania problemów naukowych, ze szczególnym uwzględnieniem roli modeli w naukach technicznych. W tym zakresie sformułowano podstawowe definicje i warunki, jakie muszą spełniać modele w badaniach naukowych, oraz zaprezentowano podstawowe procedury budowania modeli fizycznych i matematycznych zjawisk i procesów technologicznych oraz układów urządzeń technicznych.

Problematyka ostatniego etapu badań naukowych, tzn. komunikowanie wyników badawczych gremiom specjalistów w celu uzyskania ich akceptacji, jako warunku koniecznego do uznania badanego zagadnienia naukowego za rozwiązane, przedstawiona jest w rozdziałach 11 i 12. W zakresie ustnego komunikowania wyników pracy naukowej omówiono rodzaje i cele zgromadzeń naukowych, podstawy logiczne dyskusji naukowych oraz zasady wygłaszania referatów i prowadzenia dyskusji. Następnie przedstawiono ogólne zasady redakcyjnego opracowania sprawozdań z prac badawczych przeznaczonych do publikacji, które są drugim rodzajem komunikowania. W tym zakresie przedstawiono m.in. ogólne zasady pisarstwa naukowego oraz zasady redagowania publikacji teoretycznych i eksperymentalnych, a także redagowania ilustracji.
Kształcenie pracowników nauki w procesie doktoryzowania i habilitowania oraz w okresie pohabilitacyjnym musi uwzględniać rodzaj zadań, do wykonywania których są oni przygotowywani. Ponieważ najczęściej wypromowani dokto­rzy i doktorzy habilitowani w zakresie nauk technicznych są zatrudniani w procesie akademickiego kształcenia inżynierów, w rozdziale 1 przedstawiono podstawowe koncepcje współczesnych akademickich uczelni technicznych oraz realizowane przez nie zadania i warunki, jakie muszą spełniać.

Natomiast rozdział 2 omawia ogólne założenia modelowe współczesnych inżynierów kształconych w uczelniach technicznych. Określenie cech modelowego inżyniera jest ważne, gdyż nauczyciel takich inżynierów musi nie tylko umieć inicjować i rozwijać odpowiednie cechy intelektualne, charakterologiczne oraz zawodowe, ale także sam musi się cechować takimi samymi uzdolnieniami. Dlatego kształtowanie i rozwijanie takich uzdolnień musi być objęte celami i programem kształcenia w procesie doktoryzowania i habilitowania. Z rozdziałów 1 i 2 wyłączono problematykę wyższych technicznych szkół zawodowych.
Problematykę pracowników nauki oraz zespołów naukowych omówiono w rozdziale 3, w którym przedstawiono definicje podstawowych pojęć, klasyfikacje pracowników nauki, zasady ich rekrutacji i selekcji oraz oceniania. Prawidłowy rozwój kwalifikacji i kompetencji naukowych osiągany jest w zespole ambitnych pracowników nauki, kierowanym przez wybitnego nauczyciela i mistrza pracy naukowej i rozwoju kwalifikacji naukowych. W zakończeniu przedstawiono zasady funkcjonowania zespołu naukowego oraz zasady programowania indywidualnego rozwoju naukowego.

Każdy rozdział uzupełniony jest bibliografią omawianej problematyki. Z jednej strony, prezentowane w książce treści w znacznej części są odzwierciedleniem istniejącego piśmiennictwa. Bibliografia dokumentuje rozwój poglądów oraz ewolucję zasad przyjętych jako obowiązujące w polskich środowiskach naukowych.
Z drugiej strony, bibliografia może być wykorzystana do samodzielnego pogłębienia wiedzy.

Wyrażam przekonanie, że przedstawiona problematyka powinna być wnikliwie przemyślana i stosowana przez głównych uczestników procesu kształcenia pracowników nauki: NAUCZYCIELA-MISTRZA pracy naukowej oraz UCZNIA-ADEPTA pracy naukowej. Upowszechnienie tej problematyki może przyczynić się do podniesienia na wyższy poziom kształcenia nauczycieli akademickich oraz intensyfikacji uzyskiwania wyższych kwalifikacji i kompetencji naukowych, a tym samym uzyskiwania podstaw do awansów naukowych odpowiadającym standardom obowiązującym w Unii Europejskiej.

Pierwotne teksty książki powstawały w latach siedemdziesiątych w związku z przygotowywaniem seminariów dla moich współpracowników w Instytucie Inżynierii Środowiska Politechniki Poznańskiej. Wykłady z zakresu problematyki książki wielokrotnie wygłaszałem dla uczestników studiów doktoranckich w Politechnice Poznańskiej, Akademii Rolniczej w Poznaniu i Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Oddawana do rąk Czytelników książka jest zmienioną i rozszerzoną wersją książki pierwotnie wydanej przez Wydawnic­two Uczelniane SGGW w 2001 r.

Wyrażam przekonanie, że problematyka książki powinna być przedmiotem wykładów na studiach doktoranckich nauk technicznych i uwzględniana w pracach seminariów studiów doktoranckich oraz międzyuczelnianych specjalistycznych seminariów w zakresie określonych dyscyplin naukowych, których uczestnikami są początkujący pracownicy nauki oraz uczeni.

Składam serdeczne podziękowanie mojemu byłemu studentowi, Panu Prezesowi Zarządu Firmy „Envirotech” w Poznaniu, mgr. inż. Januszowi Tomaszkiewiczowi – za sfinansowanie kosztów wydania książki.

Czesław Grabarczyk

Zobacz także

Nowa rejestracja konta

Posiadasz już konto?
Zaloguj się zamiast tego Lub Zresetuj hasło